7582 sayılı Kanun ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’na eklenen Geçici Madde 19 kapsamında, Türkiye’nin sekizinci varlık barışı düzenlemesi yürürlüğe girmiştir. Düzenleme, yurt dışında bulunan veya yurt içinde bulunup kanuni defter kayıtlarında yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının düşük oranlı bir vergiyle resmî finansal sisteme dâhil edilmesine olanak sağlamaktadır.
Standart bildirimde vergi oranı % 5’tir. Bildirilen varlığın vadeli hesaplarda, Devlet iç borçlanma senetleri (DİBS) ile kira sertifikalarında veya girişim sermayesi yatırım fonlarında belirli sürelerle tutulması taahhüt edildiğinde oran kademeli olarak % 0’a kadar inebilmektedir. Bildirim için son tarih 31/7/2027 olup, bu tarih Cumhurbaşkanı’na tanınan yetkiyle toplamda 1 yıl uzatılabilecektir.
Varlık barışı kapsamında bildirime konu edilebilecek varlıklar iki ana grupta toplanmaktadır:
Türkiye’de bulunmakla birlikte gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin kanuni defter kayıtlarında yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları da kapsama girmektedir.
Kapsam dışı: Gayrimenkuller varlık barışının kapsamı dışında kalmaktadır. Ayrıca “menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları” kavramı 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’ndaki teknik tanıma dayandığından, kripto varlıkların bu kapsamda doğrudan bildirime konu edilemeyeceği değerlendirilmektedir.
Vergi oranı, beyan edilen varlığın hangi yapıda tutulacağına ve bildirim tarihine bağlı olarak değişen kademeli bir yapı oluşturmaktadır.
|
Bildirim ve tutma yapısı |
Vergi oranı |
|---|---|
|
Standart bildirim (peşin tahsil) |
% 5 |
|
Vadeli hesap / DİBS / kira sertifikası / girişim sermayesi fonu — en az 1 yıl tutma taahhüdü |
% 4 |
|
En az 2 yıl tutma taahhüdü |
% 3 |
|
En az 3 yıl tutma taahhüdü |
% 2 |
|
En az 4 yıl tutma taahhüdü |
% 1 |
|
En az 5 yıl tutma taahhüdü |
% 0 |
Tablo 2 — Bildirim tarihine göre oran artışı
|
Bildirim dönemi |
Orana etkisi |
|---|---|
|
1/1/2027 öncesi bildirim |
Tablo oranları (artışsız) |
|
1/1/2027 – 31/7/2027 arası bildirim |
Tablo oranları + 0,5 puan |
|
31/7/2027 son tarihinin Cumhurbaşkanı yetkisiyle uzatılması sonrası bildirim |
Tablo oranları + 1 puan |
Verginin tahsili: Banka veya aracı kurum, bildirilen varlığın değeri üzerinden geçerli oranda vergiyi peşin tahsil eder ve bildirimi izleyen ayın on beşinci günü akşamına kadar vergi sorumlusu sıfatıyla beyan ederek aynı sürede öder. Beş yıllık tutma taahhüdüyle % 0 oranından yararlanılması hâlinde, bildirim sırasında ödenen vergi başvuru üzerine mükellefe iade edilir.
- Yurt dışı varlıklar bildirildikten sonra iki ay içinde Türkiye’deki bir banka veya aracı kurumda kişi adına açılan hesaba transfer edilmeli ya da fiziki olarak yurda getirilmelidir.
- Fiziki getirilen varlıklarda Gümrük İdaresi’ne yapılan beyana ilişkin belgeler tevsik edici belge olarak kullanılır; Gümrük İdaresi bu beyanları izleyen ayın sonuna kadar Gelir İdaresi Başkanlığı’na bildirir.
- Yurt içi varlıklar açısından, defter kayıtlarında yer almayan varlıkların bildirim tarihi itibarıyla banka veya aracı kurumlara yatırılması zorunludur (iki aylık transfer süresi yurt içi varlıklar için öngörülmemiştir).
- Bildirim son tarihi 31/7/2027’dir. Cumhurbaşkanı bu süreyi her defasında 6 ayı geçmeyen sürelerle bir yıla kadar uzatmaya yetkilidir.
Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler, bildirdikleri varlıkları kanuni defterlerine kaydederken pasifte özel bir fon hesabı açmak zorundadır. Bu fon, bildirim tarihinden itibaren iki yıl geçmedikçe işletmeden çekilemez ve sermayeye ilave dışında başka bir amaçla kullanılamaz. İki yıllık sürenin dolmasının ardından fon, vergiye tabi kazancın ve kurumlar içim dağıtılabilir kazancın tespitinde dikkate alınmaksızın işletmeden çekilebilir. İşletmenin tasfiyesi hâlinde fon vergilendirilmez.
Gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayan gerçek kişiler için defter kaydı ve özel fon şartı aranmaz; bildirim ve ilgili varlıkların banka veya aracı kuruma yatırılması yeterlidir.
KVK Geçici Madde 19 uyarınca, bildirilen varlıklara isabet eden tutarlar nedeniyle hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmayacak; varlığın kaynağı sorgulanmayacaktır. Diğer nedenlerle başlatılan incelemelerde bulunan matrah farkının bildirilen varlıktan kaynaklandığının tespiti hâlinde, bildirilen tutar matrah farkına eşit veya fazlaysa tarhiyat yapılmayacak; matrah farkı bildirilen tutardan büyükse yalnızca aradaki fark üzerinden tarhiyat yapılacaktır.
Güvencenin sınırı: Düzenleme bir vergi düzenlemesi olup ceza hukuku ve mali suç mevzuatı kapsamındaki sorumlulukları ortadan kaldırmamaktadır. 5549 sayılı Kanun çerçevesindeki MASAK (suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi) rejimi ile diğer mevzuat uyarınca alınması gereken tedbirler bu düzenlemeden etkilenmemektedir.
Bildirilen varlıklar öngörülen süre içinde Türkiye’ye getirilmez veya banka/aracı kuruma transfer edilmez ya da beyan edilen vergi süresinde ödenmez veya verilen taahhütlere uyulmazsa, mükellef vergi incelemesi yapılmama korumasından yararlanamaz. Bu durumda zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle birlikte tahsil edilir. Tahsil edilmiş vergiler ise red ve iade edilmez; bildirim süresi sona erdikten sonra düzeltme yapılamaz.
