1. GENEL AÇIKLAMA
Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı) tarafından hazırlanan ve 4 Temmuz 2026 tarihli ve 33300 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 1 seri no.lu Genel Tebliğ ile 7582 sayılı Kanun ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen geçici 19 uncu maddenin (yeni varlık barışı düzenlemesinin) uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
Düzenleme esas itibarıyla üç ana eksen üzerine kurulmuştur:
1) Gerçek ve tüzel kişilerin yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının yurda getirilerek ekonomiye kazandırılması,
2) Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince sahip olunan ve Türkiye'de bulunan ancak kanuni defter kayıtlarında yer almayan aynı nitelikteki varlıkların bildirilmesi ve kayıt altına alınması,
3) Gelir ve kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayan kişilerce yurt içinde bulunan kapsamdaki varlıkların bildirilmesi.
2. YURT DIŞINDA BULUNAN VARLIKLARA İLİŞKİN DÜZENLEME (Madde 3-5)
2.1. Bildirim Süresi ve Şekli
Yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları, 4/6/2026 tarihinden 31/7/2027 tarihine kadar (bu tarih dâhil) Tebliğin ekinde (EK-1'de) yer alan form ile Türkiye'deki bankalara veya (menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarına münhasır olmak üzere) aracı kurumlara bildirilebilecektir. Bildirim, yetkili kılınmış vekiller veya kanuni temsilciler tarafından da yapılabilir.
Kural olarak tek bir bildirim esastır; ancak her ay ayrı bir vergilendirme dönemi kabul edildiğinden süre içinde birden fazla bildirim mümkündür. Düzeltme rejimi şu şekilde işlemektedir:
- Aynı ay içinde yapılan azaltıcı/artırıcı düzeltmelerde ilk bildirimin düzeltilmesi gerekir; azaltımlarda peşin ödenen verginin ilgili kısmı banka/aracı kurumca iade edilebilir.
- Sonraki aylarda yapılacak azaltıcı düzeltmelerde, Türkiye'ye getirme/transfer için öngörülen iki aylık süreyi aşmamak kaydıyla önceki bildirimin düzeltilmesi gerekir; bu düzeltme banka/aracı kurum aracılığıyla yapılır.
- Varlıkların banka/aracı kuruma transferinden veya yatırılmasından sonra düzeltme ve vergi iadesi mümkün değildir.
- Sonraki aylarda artırım talep edilmesi hâlinde önceki bildirim düzeltilmez; yalnızca ilave tutar için yeni ve bağımsız bir bildirim verilir.
31/7/2027 tarihinden sonra düzeltme talepleri dikkate alınmaz.
2.2. Vergi Oranı ve İndirimli Oran Uygulaması
Banka veya aracı kurumlar, bildirilen varlıkların değeri üzerinden genel oran olan %5 oranında vergiyi peşin tahsil ederek, bildirimi izleyen ayın 15 inci günü akşamına kadar vergi sorumlusu sıfatıyla EK-3 beyannamesi ile bağlı bulundukları vergi dairesine (340 ve 346 sıra no.lu VUK Genel Tebliğlerinde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde) beyan edecek ve ödeyecektir.
Bildirime konu varlıkların; vadeli hesaplarda, 4749 sayılı Kanun kapsamında ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetlerinde, kira sertifikalarında veya girişim sermayesi yatırım fonlarında belirli sürelerle tutulacağının Tebliğ ekinde (EK-2'de) yer alan taahhütname ile taahhüt edilmesi hâlinde, aşağıdaki indirimli oranlar uygulanır (taahhütnameler damga vergisinden istisnadır):
|
Taahhüt Edilen Asgari Bulundurma Süresi |
Uygulanacak Vergi Oranı |
|
En az 5 yıl |
%0 |
|
En az 4 yıl |
%1 |
|
En az 3 yıl |
%2 |
|
En az 2 yıl |
%3 |
|
En az 1 yıl |
%4 |
|
Taahhüt verilmemesi / vadesiz-genel bildirim |
%5 |
Taahhüt edilen sürenin başlangıcı, varlığın ilgili kıymete (vadeli hesap, DİBS, kira sertifikası, GSYF) yatırıldığı tarihtir. İndirimli oran uygulansa dahi (%0 dâhil) bildirime konu varlıklar EK-3 beyannamesine dahil edilir.
1/1/2027 – 31/7/2027 döneminde yapılacak bildirimlerde yukarıdaki oranlara yarım puan ilave edilir; sürenin idari yetki ile uzatılması hâlinde bu tarihten sonraki bildirimlerde toplamda 1 puan artırımlı oran uygulanır.
2.3. Türkiye'ye Getirme Zorunluluğu
Bildirime konu varlıkların, bildirimin yapıldığı tarihten itibaren iki ay içinde Türkiye'deki banka veya aracı kurumlarda mevcut ya da yeni açılan bir hesaba transfer edilmesi gerekmektedir. Fiziki olarak getirilen varlıklarda ise gümrük işlemlerinin bu iki aylık süre içinde tamamlanması ve işlemi izleyen ilk iş günü sonuna kadar bankaya/aracı kuruma yatırılması şarttır. Hesap sahibi ile varlığı fiilen transfer eden kişinin farklı olması, hükümden yararlanmaya engel değildir.
Kapsama girmeyen yurt dışı varlıklar (örneğin taşınmazlar), 31/7/2027 tarihine kadar kapsamdaki varlıklara dönüştürülmek suretiyle Türkiye'ye getirilebilir. Banka dekontu, aracı kurum işlem sonuç formları veya Gümrük İdaresi belgeleri, varlığın Türkiye'ye getirildiğinin tevsikinde kullanılır; Gümrük İdaresi, bildirime ilişkin bilgileri izleyen ayın sonuna kadar Gelir İdaresi Başkanlığına elektronik ortamda bildirmekle yükümlüdür.
3. TÜRKİYE'DE BULUNAN VARLIKLARA İLİŞKİN DÜZENLEME (Madde 6-7)
Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince sahip olunan ve Türkiye'de bulunan ancak kanuni defter kayıtlarında yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları, 31/7/2027 tarihine kadar Tebliğ ekinde (EK-1) yer alan form ile bankalara veya (menkul kıymetlerle sınırlı olarak) aracı kurumlara bildirilebilir. Bu bildirim için ayrıca vergi dairesine beyanda bulunulmaz.
Mükellefiyeti bulunmayanlar ile VUK uyarınca defter tutma zorunluluğu olmayanlar da, Türkiye'de bulunan ancak halihazırda banka/aracı kurumda tutulmayan varlıklarını, bildirim tarihi itibarıyla bu kurumlarda açılan hesaplara yatırmak ve bunu tevsik etmek suretiyle hükümden yararlanabilir. Gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayan ancak stopaj/KDV mükellefiyeti olan şahıs şirketleri ve adi ortaklıklar adına da bildirimde bulunulabilmekte; bu durumda gerekli şartların varlığı halinde hem şirket/ortaklık KDV yönünden hem de ortaklar gelir/kurumlar vergisi yönünden inceleme ve tarhiyattan korunabilmektedir.
Türkiye'de bulunan varlıklarda da vergi oranı ve tahsilat mekanizması, yurt dışı varlıklarla aynı esaslara (genel oran %5, taahhüde bağlı indirimli oranlar) tabidir.
4. ORTAK HÜKÜMLER (Madde 8-13)
4.1. Temsilci, Ortak veya Vekil Adına Görünen Varlıklar
Şirket veya şirket ortaklarına ait olduğu hâlde kanuni temsilci, ortak ya da vekil tarafından tasarruf edilen varlıklar, şirket adına bildirime konu edilerek hükümden yararlanabilir. Aynı şekilde, gerçek kişilere ait olup bu kişilerin ortağı/temsilcisi olduğu yurt dışı şirketlerce tasarruf edilen varlıklar da ilgili gerçek kişi adına bildirilebilir. Ancak bildirim dışı nedenlerle yapılacak incelemede varlığın gerçek sahibinin ispatı aranır.
4.2. Değerleme Ölçütleri (Madde 9)
Bildirime konu varlıklar, bildirim tarihi itibarıyla şu ölçütlerle değerlenir: TL cinsinden para itibari değeriyle; altın rayiç bedeliyle; döviz TCMB döviz alış kuruyla; pay senetleri ve borçlanma araçları borsa rayici (yoksa rayiç bedel, o da yoksa alış bedeli, o da yoksa itibari değer) ile; yatırım fonu katılma payları ilgili piyasadaki kapanış fiyatıyla; türev araçlar borsa rayici (yoksa rayiç/alış/itibari değer sırasıyla) ile değerlenir. Düzeltmelerde ilk bildirim tarihindeki değerler esas alınır; taahhüde bağlı dönüşümlerde dönüşüm tarihindeki değer dikkate alınır.
4.3. Kanuni Defter Kayıtlarına İntikal (Madde 10)
VUK uyarınca defter tutan mükellefler bildirilen varlıkları kanuni defterlerine kaydetmek zorundadır; defter tutma zorunluluğu olmayanlar için bu yükümlülük söz konusu değildir. Bilanço esasına göre defter tutanlar, kaydettikleri kıymetler için pasifte özel fon hesabı açacaktır. Bu fon:
Serbest meslek kazanç defteri veya işletme hesabı esasına göre defter tutanlar, bildirdikleri kıymetleri defterlerinde ayrıca gösterecektir. Türkiye'ye getirilen/kaydedilen varlıklar dönem kazancının tespitinde dikkate alınmaksızın işletmeye dahil edilir ve bildirim tarihinden itibaren iki yıl geçmesi koşuluyla vergiye tabi kazanç/dağıtılabilir kazanç tespitinde dikkate alınmaksızın işletmeden çekilebilir. Türkiye'de bulunan varlıklar, bildirim tarihindeki TL karşılığı bedelle kayda alınır ve elden çıkarma hâlinde satış kazancı bu bedel üzerinden hesaplanır.
4.4. Gelir ve Gider Uygulaması (Madde 11)
Bildirilen ve kayıtlara intikal ettirilen varlıkların elden çıkarılmasından doğan zararlar gider/indirim olarak kabul edilmez; buna karşılık elde tutma ve elden çıkarmadan doğan kazanç ve iratlar genel esaslara göre kazancın tespitinde dikkate alınır. Bildirilen varlıklar için ödenen vergiler hiçbir şekilde gider yazılamaz ve başka bir vergiden mahsup edilemez.
4.5. İnceleme ve Tarhiyat Yapılmayacak Haller (Madde 12)
Bildirimde bulunulan varlıklara isabet eden tutarlar için vergi incelemesi ve tarhiyat yapılamaz. Bu korumadan yararlanabilmek için:
a) Yurt dışı varlıklarda: iki ay içinde Türkiye'ye getirme/transfer, tarh edilen verginin süresinde ödenmesi ve taahhüt şartlarına uyulması, defter tutan mükelleflerce kayıt altına alınması ve özel fon hesabının iki yıl korunması;
b) Türkiye'de bulunan varlıklarda: kayıt altına alınması ve özel fon hesabına ilişkin şartlara uyulması, mükellefiyeti olmayanlarca bankaya yatırıldığının tevsiki, verginin süresinde ödenmesi ve (varsa) taahhüt şartlarına uyulması,
aranır.
Bildirilen varlıklar dışındaki nedenlerle başlatılan inceleme/takdir işlemlerinde matrah farkı bulunması hâlinde: farkın bildirilen varlık tutarına eşit veya bu tutardan düşük olduğunun tespiti hâlinde tarhiyat yapılmaz; farkın bildirilen tutarı aştığı hâllerde ise yalnızca aşan kısım üzerinden gelir/kurumlar vergisi ile KDV tarhiyatı yapılır. İnceleme veya takdire sevkten sonra yapılan bildirimler, bulunan matrah farkı üzerinden tarhiyata engel teşkil etmez ve bildirilen tutar bu farka mahsup edilemez; buna karşılık inceleme/sevk işleminden önce (vergi dairesinin ıttılaına girmiş olsa dahi) yapılan bildirimler hükümden yararlanabilir.
Türkiye'ye getirmeme/transfer etmeme, tarh edilen verginin süresinde ödenmemesi veya taahhüt şartlarının ihlali hâllerinde inceleme/tarhiyat muafiyetinden yararlanılamaz. Taahhüde uyulmaması durumunda, zamanında alınmayan vergi ile gecikme faizi banka/aracı kurumca kesinti yoluyla tahsil edilip izleyen ayın 15 inci günü akşamına kadar vergi dairesine ödenir; bu tutarlar için vergi ziyaı cezası uygulanmaz.
