DÖVİZ DÖNÜŞÜM DESTEĞİNDE UYGULAMA ESASLARI DEĞİŞTİ

1. GİRİŞ VE ÖZET

1 Ağustos 2026 tarihli ve 33327 sayılı Resmî Gazete’de Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan 2026/11 sayılı Tebliğ ile firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerinin Türk lirasına dönüşümüne sağlanan desteğin usul ve esaslarında köklü değişikliklere gidilmiştir. Söz konusu değişiklikler temel olarak destekten yararlanma şartlarının sıkılaştırılmasını, yaratılan katma değere göre farklı üst sınırlar belirlenebilmesini, döviz pozisyon sınırlarının sürece entegre edilmesini ve usulsüzlük durumunda uygulanacak yaptırımların şirketler topluluğuna (grup şirketlerine) sirayet edecek şekilde genişletilmesini içermektedir.

2. YENİ TANIMLAMALAR: "FİRMA KONTROLÜ"

Mevzuata yaptırımların ve sınırların uygulanmasında dikkate alınmak üzere 'Firma Kontrolü' kavramı eklenmiştir. Buna göre, sermaye ve yönetim ilişkileri çerçevesinde doğrudan veya dolaylı olarak bir firmada; 

• Asgari %50 oranında hisseye veya
• Asgari %50 oranında oy hakkına veya
• Yönetim kurulu üyelerinin asgari %50’sini seçme hakkına veya
• Yönetim kurulu üyelerinin asgari %50’sine sahip olma hali, firma kontrolü olarak kabul edilecektir.

3. DÖVİZ DÖNÜŞÜM DESTEĞİ UYGULAMA ESASLARI VE YENİ KRİTERLER

Daha önce sağlanan destek uygulamasına döviz pozisyon sınırları getirilmiştir. Değiştirilen 4. madde uyarınca:

Döviz Pozisyon Sınırı Şartı: Mevcut uygulamada döviz dönüşüm desteği, döviz almama şartına bağlı idi. Bu şarttan vazgeçilerek onun yerine destekten yararlanılabilmesi için firmaların döviz pozisyon oranlarının TCMB tarafından belirlenen sınırı aşmadığını aracı bankalara tevsik etmeleri zorunlu hale getirilmektedir. 

Destek Oranı ve Geri Alınamama Durumu: Şartları sağlayan firmalara dönüşüm kuru üzerinden TL'ye çevrilen tutarın %2'si kadar destek ödenecektir. 31/1/2027 tarihine kadar destek oranı %3 olarak uygulanacaktır. Tebliğ kapsamında satışı yapılan dövizler hiçbir surette iade edilmeyecektir. 

Katma Değere Dayalı Üst Sınırlar: TCMB, destek kapsamında satılabilecek döviz veya alınabilecek destek tutarlarına, firmaların kârlılığı ve işgücü maliyetinden oluşan katma değer tutarlarını dikkate alarak üst limitler getirebilecektir. Üst limiti aşan firmalar döviz dönüşüm desteğinden yararlanamayacaktır.

4. ARACILI İHRACAT SÖZLEŞMELERİ VE TEDARİKÇİLER

Dış Ticaret Sermaye Şirketleri (DTSŞ), Sektörel Dış Ticaret Şirketleri (SDTŞ) ve diğer aracı ihracatçılar tarafından yurda getirilen dövizlerin satışının, ürün tedarik eden firmalar (tedarikçi) adına yapılabilmesine imkan tanınmıştır. Bu durumda pozisyon sınırına ilişkin tevsik yükümlülüğü tedarikçi firma tarafından yerine getirilecek olup destek tutarı doğrudan tedarikçinin hesabına aktarılacaktır.

5. GERÇEĞE AYKIRI BEYAN, USULSÜZ KULLANIM VE YAPTIRIMLAR

Eklenen 4/A maddesi ile usulsüzlük durumunda uygulanacak yaptırımlar ağırlaştırılmış ve grup şirketlerine (sirayet etkisi) teşmil edilmiştir:

• Geri Ödeme Yükümlülüğü: Usulsüz yararlanma tespit edilirse, ödenen destek tutarları, ilgili dönem kur farkı ve ödeme tarihinden tespit tarihine kadar en yüksek gecelik borç verme faizi üzerinden hesaplanacak faiziyle birlikte tahsil edilecektir.
• Kredi ve Destek Yasağı: Usulsüzlük yapan firmanın döviz destek talepleri ve TCMB kaynaklı kredi başvuruları ihlal türüne göre belirlenen sürelerce reddedilecek ve suç duyurusunda bulunulabilecektir.
• Sirayet Etkisi (Grup Şirketleri): Usulsüzlük nedeniyle hesaplanan tutar ödenene kadar, ilgili firmanın kontrol ettiği firmalar, onu kontrol eden firmalar ve bu kişi/kurumların kontrol ettiği diğer tüm firmalar da kredi ve destek yasaklarına tabi olacaktır.

6. İNCELEME, BİLGİ TALEBİ VE ESKİ TAAHHÜTLERİN DURUMU

TCMB, firmalardan doğrudan bilgi/belge talep edebilecek ve şüpheli işlemleri incelemeye alabilecektir. İnceleme süresince destek ödemesi durdurulacaktır. Geçici maddeler uyarınca, bu Tebliğden önce verilmiş ancak yerine getirilmemiş 'döviz almama taahhütleri' için mülga olan eski hükümlerin uygulanmasına devam edilecektir.

7. YÜRÜRLÜK TARİHLERİ

Geçici 1. maddede yer alan uygulama süresi 31 Ocak 2027 tarihine kadar uzatılmış olup bu düzenleme 1 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Tebliğ ile getirilen diğer tüm esaslar, kurallar ve yaptırımlar 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir.